گــَــــــــــراب شهری است دراستان لرستان در غرب ایران که ارتفاع ان از سطح دریا۱۱۷۶ مترمیباشد
 این شهر مرکزبخش طرحـان از توابع شهرستان کوهدشت ودارای اب وهوای معتدل کوهستانی است، این بخش طبق سرشماری سال ۱۳۹۰دارای جمعیتی درحدود ۱۷۶۴۸نفر میباشد که مردم آن به زبان لکی صحبت  می کنند  این شهر از شمال به کوه زر واستپ ها وجنگلهای سرنوراه( که پوشیده  شده از درختان بلوط-انجیر کوهی-زالزالک-گیاهان دارویی وصنعتی-پوشش گیاهی برای چرای دام)وازجنوب به  کوه شادابکوه منتهی می شودکه ارتفاعی بالغ بر۱۲۲۴متر دارد .

*حمدالله مستوفی‌در«تاريخ گزيده»، از كوهدشت و «طراحان» نام برده و معتقد است که چندين قرن قبل از ورود اعراب اين شهرها از بين رفته‌اند. كشف معبد آشوری در اين منطقه بيان‌گر آن است كه مردمانی قبل از هزاره اول پيش از ميلاد در اين نواحی زيسته و آيين های دينی خود را به جای می آوردند.

 

گراب
گراب شرقی‌″۳۱ ′۱۶ °۴۷ شمالی‌″۱۵ ′۲۷ °۳۳ / °۴۷٫۲۷۵۳شرقی °۳۳٫۴۵۴۲شمالی / ۴۷٫۲۷۵۳;۳۳٫۴۵۴۲
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	لرستان
شهرستان	کوهدشت
بخش	طرهان

                                                 *نـــــمای جنــــوبی شهــــــــر گــَـــــــــراب*

 

عکسهایی از شهر گراب لرستان

عکسهای جدید شهر گراب (بهار ۹۱)را در ادامه مطالب مشاهده نمایید.

ادامه مطلب

*چشمه های آب معدنی: چشمه های آب معدنی لرستان عموماً گوگردی و نمکی اند . نظیر چشمه گراب کوهدشت،

مظهر اصلی چشمه گراب كه زیرتپه مخروطی شكلی به ارتفاع متوسط 30 متر واقع است و به نظر می رسد که سطح پیزومتری آن نیز حدود 10 متر بالاتر از سطح دشت و اراضی منتهی به کالشور می باشد

این چشمه  هادارای آب معدنی با خواص درمانی فراوان می باشند. املاح كلر و سولفات در این آب فراوان است. آب چشمه مفید است و به دفع مواد زاید بدن كمك می كند. آب این چشمه از دسته آبهای كلروره سدیك آهن دار و هیپوترمال با باقی مانده خشك زیاد و اسیدیته زیاد می باشد .ازدیاد ترشحات بزاق , معده , صفرا و لوزالمعده از خواص درمانی این آب است . همچنین این آب در درمان بیماریهای مفصلی نیز سودمند است.

مردم محل از آب این چشمه به عنوان دارو و برای التیام زخم های سطحی استفاده می کنند. توپونیم گراب واژه ای فارسی است که مرکب از دو جزء "گر" و "آب" می باشد. در لغت نامه دهخدا برای معنای واژه گَر(gar) بیماری کچلی آمده است. در عربی بدان جرب و در ترکی هم به آن قوتور می گویند.  واژه آب (ãb) نیز در غالب موارد به همین معنی متداول در فارسی امروزی است. در گستره سرزمینی ایران واژه گراب (معادل انگلیسی Mange Water) عموماً اشاره ای به چشمه ها یا چاه های آب معدنی گوگرد دار می باشد. از نظر زمین شناسی طبق بررسی های انجام شده به نظر می رسد که مجموعه چشمه های تراورتن ساز منطقه گراب در مجاورت گسل سنگ بست و در بخش جنوبی آن قرار می گیرد

ادامه مطلب

قوم لک وزبان لکی

کاسی،گاسی(لک) از اولین مردمان آریایی بودند که به دلایلی که سایر آریایی ها کوچ کردند آنها هم  به نواحی داخلی فلات ایران کوچ کردند .معنایی اصلی لک "مرد " است ولی وجه تسمیه ی معتبر دیگری به معنای "صد هزار " هم هست

قوم لک یکی از قدیمی ترین اقوام در ایران است. تمدن قوم لک از تمدن کردها و لرها بیشتر است که این مطلب نشان می دهد قوم لک نه کرد است نه لر و بر گرفته از این دو قوم نیست ولی به دلیل نزدیکی قوم لک به کردها و لرها به مرور زمان زبان لکی دست خوش تحولاتی شده که باعث شده کلمات کردی و لری وارد زبان لکی شود ولی اگر در زبان لکی بنگریدخواهید دید که اکثر کلماتی که در زبان لکی است در هیچ زبانی یافت نمی شود که این نشان می دهد لکی کهن تر و تمدنش بیشتر  از کردی و لری است. لازم بذکر است که لک ها 80 در صد از جمعیت لرستان را تشکیل داده اند.      

این اقوام به موازات ایلامیها بر بخش هایی از لرستان تسلط داشته اند. قومی بوده اند که چیره دستی فوق العاده ای در ساختن مصنوعات مفرغی داشته اند.

استرابون مورخ یونانی می نویسد: کاسی ها قبل از ورود آریایی ها در حدود هزاره سوم پیش از میلاد از ارتفاعات قفقاز و آذربایجان به کناره ی دریای مازندران آمدند و نام خود را بر این دریا دادند و نام آن را دریای کاسپین یا کاشی نامیدند. و این دریا در اصطلاح اروپایی به نام دریای کاسپین شهرت یافت. در زمان مهاجرت در شهر های کاشان سکونت نمودند. و نخستین بار همدان را ساختند و آن را آکسیان نام نهادند.

زبان لَکی : زبان طوایف لک از زبانهای ایرانی شاخه شمال غربی رایج در مناطق غرب ایران است. حدود یک‌ونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری) به این زبان سخن می‌گویند.لکهادر آغاز پیدایی و تجمع خود حدودأ صد هزار خانه بوده‌اندبه همین دلیل آنها را «لک»؛ یعنی، «صد هزار» نامیدند لک ها دارای زبان مشترک هستند که به آن زبان لکی میگویند. و هیچ کدام از ما در زبان بودن لکی شک ندارد کماآنکه لکی به عنوان یک زبان در ISO-639-3 که استاندارد بین المللی زبان ها است به عنوان یک زبان ثبت شده و علامت اختصاری آن LKI است.

زبان لکی میراث دار زبان پهلوی و اوستایی است فارسی امروزی می تواند در برخورد با زبانهای بیگانه بسیار از زبان لکی استفاده نماید ما برای واژه ی هواپیما =بالنه را بکار می بریم و می توان برای ژنتیک واژه ی بن چین را انتخاب کرد. فرشه در زبان اوستایی به معنی نورانی و درخشان است که ما اکنون نیز این واژه را به همین معنا بکار می بریم و مواردی چون اسپی= سفید/---ویر=هوش---درو=دروغ و بسیاری موارد که خود مطلبی جداگانه می طلبد.

سرهنري راولينسون اولين كسي است كه به طور مشخص متوجه رابطه بين زبان لكي با زبان پارسي باستان شد. وي مي‌گويد: (زبان لكي) با كردي كرمانشاهي كمي فرق دارد و اگر كسي به يكي از اين دو زبان آشنا باشد ديگري را به راحتي ميفـهمد) تاكنون اين گويش‌هاي رايج در منطقه كوهستاني زاگرس را بازمانده زبان پهلوي مي‌دانستند ولي عقایدجدیدتری وجود دارد که زبان لکی مشتق شده از فارسي باستان است  كه همزمان با زبان پهلوي به طور جداگانه و مشخص صحبت مي‌شده است. ودکتر خانلری در تاریخ زبان فارسی نیز اشاره ای به زبان لکی داشته است.

  درمجموع  می توان گفت زبان لکی یک زبان زیبا و آهنگین است که واژه های باستانی و کهن فارسی به قدر زیادی درآن  وجود دارد. و شکل قدیمی و اصیل برخی واژه ها و شیوه ی جمله بندی اصیل در این زبان  باعث می شود که ابراز نمود زبان لکی به جا مانده ی زبان های پارسی باستان و پهلوی است.ودراین زبان واژه هایی می توان پیدا کرد که با زبان های پهلوی اشکانی و پارسی میانه مشترک هستند.ازاینرو می توان گفت که مهم ترین مآخذ لکی زبان پارسی باستان است همچنین زبان لکی باقی مانده زبان اوستایی است و شباهت بسیار زیادی در مورد ریشه های زبان لکی و اوستا دیده شده است.

 

ادبیات

از ویژگی‌های لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری تحت عنوان «گلزار ادب لرستان» گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانند ملاپریشان، ملا منوچهر و ملا حف‌علی و اخیرا رضا حسنوند و عزیز بیرانوند(خم گرین) شعرهایی به این زبان سروده‌اند.

از دیگر آثار مکتوب می‌توان به سروده‌های اهل حق نظیر: کلام خان الماس، نامه سرانجام، هفتوانه پهلویانه عسگری عالم و خم گرین عزیز بیرانوند اشاره کرد. دیگر اثر مشهور شاهنامه لکی است که اخیرا انتشارات اساطیر آن را منتشر کرده‌است.

مذهب و موقعیت جغرافیایی

لکهای غرب ایران مسلمان وشیعه میباشند.. لک ها در زاگرس مرکزی- عراق- شمال خراسان و داغستان پراکنده گشته اند که همین امر سبب کاهش موضعی تعداد آنها ولی افزایش کلی تعداد شده است نکته قابل توجه بیشتر بودن جمعیت لک ها در عراق نسبت به ایران است مردم قوم لک در عراق در ناحیه مندلی و شهرهای مجاور آن زندگی می کنند. تخمین زده می شود که بیش از دو میلیون نفر لک در عراق سکونت داشته باشند که با احتساب جمعیت لک های ایران آمار لک های ایران و عراق به بیش از سه میلیون نفر خواهد رسید.

نقشه شهرستان کوهدشت وشهر و روستاهای همجوار       شرق                                  شمال                                   غرب
جنوب   اثــار ملـــی ثبت شـــده شهــــر گـــــراب  تپه‌های طرهان مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت شهرگراب ‌‌دره سمیره (هولیلان) واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه خرکله در  شهرستان کوهدشت بخش طرهان، ۱۶/۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۰۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. غار شادابکوه ۲ مربوط به دوران پارینه‌سنگی جدید است و در شهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است قلعه گراب مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - سده‌های ۶-۴ ه. ق. است و درشهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، ۵۰۰ متری جنوب شرق بافت مسکونی شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه صحرا ۲ مربوط به سده‌های میانی دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و درشهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، ۵۰۰ متری جنوب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه صحرا ۴ مربوط به دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۱/۳ کیلومتری جنوب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه صحرای ۱ در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۵۰۰ متری جنوب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۱۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است پناهگاه صخره‌ای شاداب کوه ۳ مربوط به دوران پارینه‌سنگی جدید است و درشهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۵۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است پناهگاه صخره‌ای شادابکوه ۱ مربوط به دوران پارینه‌سنگی جدید است و درشهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است سرچیا۱با ثبت۱۸۳۱۵  در جنوب شهر گراب به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه سرچیا ۲ مربوط به عصر آهن ۲ - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و درشهرستان کوهدشت ، بخش طرهان، ۳۰۰ متری جنوب غرب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۱۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه چیاکچکینه مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۴۵۰ متری جنوب غرب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۹۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه بگ لر ۲ مربوط به هزاره اول ق.م. - دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۲/۲۵ کیلومتری جنوب شرق شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۰۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه بگ لر ۱ مربوط به دوره اشکانیان است و درشهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۲/۱ کیلومتری جنوب شرق شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه سون قصاو مربوط به هزاره اول قبل از میلاد - دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۱/۱ کیلومتری جنوب شرق شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۹۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه آسو مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۱/۶ کیلومتری جنوب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۰۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه کولاژدم کوه ۱ مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۱/۲ کیلومتری جنوبغرب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۰۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه کولاژدم کوه ۸ مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۶۰۰ متری جنوبغرب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۲۹۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه کولاژدم کوه ۱۰ مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۱/۷ کیلومتری جنوبغرب شهر گراب واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۱۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه القاسی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۹۰۰ متری شمال شرق روستای محمد کریم واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه خواریزگه مربوط به عصر آهن - سده‌های ۴ تا ۶ ه. ق. است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۵۰ متری جنوب شرق روستای چشمه خمینی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه خونکه مرده مربوط به مس و سنگ است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۲۰۰۰ متری جنوب غرب روستای اولاد نقی آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۶۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه ده ور برافتاو مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۹۰۰ متری غرب روستای دمروستان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۸۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه ده ور ۱ پشت تنگ مربوط به عصر مس - دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۱ کیلومتری شرق روستای پشت تنگ وسطی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۰۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه ده ور ۳ مربوط به عصر آهن ۲ است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۸۰۰ متری شرق روستای پشت تنگ وسطی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۱۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه دو چیائون در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۱۰۰ متری جنوب غرب روستای دمروستان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه سیاه پله مربوط به سده‌های میانه دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، ۲ کیلومتری جنوب غرب روستای سیاه پله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قلا دربن کاو مربوط به دوره اشکانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۵۵۰ متری شمال غرب روستای اولاد نقی آّباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۵۸۶۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قلا عیدی مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، شمال غرب روستای کل سرخ واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ اسفند ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۶۱۶۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قلا یوسف مربوط به عصر مفرغ - دوره اشکانیان - دوره ساسانیان - دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۳۰۰ متری شمال شرق روستای یوسف آباد واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۲۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قلعه قلالالون در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۴۰۰ متری شمال غرب روستای سیاه پله علیا واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تپه قلی جان مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، جنوب شرق بافت مسکونی روستای قوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۳۹۶ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قور بچون در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، ۱۰۰ متری جنوب غرب روستای دمروستان واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۸۴۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه قوله مربوط به دوره اشکانیان - دوره ساسانیان است و در شهرستان کوهدشت، بخش طرهان، دهستان طرهان، جنوب غربی بافت مسکونی روستای قوله واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است تپه مراد علی مربوط به دوره اشکانی%D

ماهـــهای لکــی

ماه‌هایی که در تقویم لکی وجود دارند بازماندهٔ ایران باستان و تعالیم میتراییسم است. به گونه‌ای که لک‌ها همانند ایرانیان باستان، اول آبان را ابتدای زمستان می‌دانند. ماه‌های لکی و معادل‌های آنان در تقویم ایرانی در زیر نگاشته شده‌است.

ماه ایرانی	ماه لکی (مانگ له کی)	الفبای لاتین
فروردینگان	په نجه	pence
اردوبهشت	مێرێان	mêrêan
خرداد	گاکوور	gakûr
تیر	ئاگرانی	agranî
مرداد	مردار	mirdar
شهریور	ماڵه ژێر	male jêr
مهر	ماڵه ژێر دوماێنه	male jêr domaêne
آبان	تویل ته کن	toîl tekinn
آذر	مانگه سێه	mange sêe
دی	نورووژ	niwrûj
بهمن	خاکه لێه	xake lêe
اسفندگان	مانگ ئێد	mang êd

 گاه شمار لکی(تقویم لکی)را در ادامه مطلب مشاهده نمایید.

ادامه مطلب

ادامه مطلب

طوایف قوم لک وشعرهای لکی

(برگرفته از کتاب بومیان دره مهرگان با اندکی توضیح و جابجایی)

                                                 طوایف قوم لک

*گراوند، رومانوند، آدینه وند، روماینوند، ماولین یا بوالیند، کرنالوند، کرناتی، کوشکی، ازدجوند یا ازدج، آزادبخت: محل سکونت جنوب غربی خرم آباد، جنوب دلفان ، بین رود کشکان و سیمره، خاوه و طرهان(گراب)       

*عثمانوند یا هوزمانن: منطقه ی عثمانوند در جنوب کرمانشاه          

*جلالوند 1: در جنوب کرمانشاه و همجوار عثمانوند*جلالوند 2: کرند غرب در کرمانشاه

*بالوند: هلیلان، زردلان و ماهیدشت       *کوشوند: هلیلان و زردلان         

 *خالوند: فهوار محال، درودفرامان و ماهیدشت کرمانشاه-سرفیروزآباد روستای سراب و سخر علیا         *جلیلوند: دینور        *نامی وند: منطقه ی ماهیدشت کرمانشاه      

*پایروند: کوه پرآو در شمال شرقی کرمانشاه، منطقه ی درودفرامان در شرق کرمانشاه      

  *همدوند: منطقه ی درودفرامان در شرق کرمانشاه *شیرازی یا شیرازوند: منطقه ی درودفرامان      *احمدوند: انکوخاصی علیاو، قسمتی از درودفرامان       *حسنوند: شامل طایفه های چراغ ، دولت شاه، میه فر، کاکلوند، خوانین، پولا، زیودار و سیاهچوش می شونددرشهرستان سلسله

بیرانوند: بیرانوند دارای دو قسمت است. بیرانوند یاراحمد و بیرانوند مال اسد. ایل بیرانوند از طایفه های فراوانی تشکیل شده است.  *یوسفوند: :شهرستان سلسله        *کلیوند یا کولیوند: :شهرستان سلسله و دلفان     

*فلک الدین: خاوه بین نهاوند، الشتر، سیمره        

 *کرم علی یا کرم علی وند: خاوه، دلفان از شمال غربی لرستان بین کرمانشاه هرسین و الشتر                    *کاکاوند: هرسین، چمچمال و دلفا          *سنجابی :دلفان     

  *میربگ: دلفان       *شاهیوند:دلفان      *موسی وند: انتهای خاک خاوه دلفان     

  *نورعلی و احمدوند:دلفان      *ایتی وند: دلفان       *اولادقباد: دلفان ,هرسین وکوهدشت

*بیژنوند: صفرخانی، حیدبگی، بیژنوند حانی و جنوب پل سیمره به طرف سرابله

*منطقه ی هلیلان: هلیلان، کنار رودخانه ی سیمره

*منطقه ی ماهیدشت: بخش سرفیروز آباد             *میروند: خاک الشتر*فلانی: کاکارضا        *لک: اسفندآباد، چهار کاد، علی وردی                  *قلابوند: کوه طافا، کوه هشتاد پهلو

*دالوند، هلیلان، بالاوند، دینارآوند، زینل وند، سکوند، کبیر کوهی، کر، مهکی یا محکی، بادرانی:طوایف پشتکوه لکی محل سکونت آنها در جنوب کرمانشاه، رودخانه ی سیمره، دزفول، بین النهری، جنوب کرمانشاه، کولک و ارکوازی

*آبدامانی، دشتی یا دشتی وند، قلم مراد خانی، کید خورده وند، دیناروند، ریزوندی، همایون وند، خیر یا خیروند، قنیوند، شمس الدین و خضروند: نزدیک آبدانان، دهلران، بیک و سوسیان، تمین و کرازان

*غیاثوند، جلیلوند، کاکاوند: اطراف قزوین و ملایر

*پولدوند، عبدالوند، حاجی وند، عیسی وند: ایل های لک در منطقه ی بختیاری، سالاروند، خانه جمالی            *لک، سهرابی یا سهرایوند: اطراف سیرجان در استان کرمان

*چهار ملیلوند، لک، رحیمی: ایل های لک در منطقه ی قشقایی فارس، وندا، کرانی، لک، منطقه ی همراه عمله در دو فرسخی حنا، قسمتی در چهار فرسخی یزدخواست، کنار رودخانه ی رحیمی

شعر لکی

لطفا این تک بیت لکی را با دقت بخوانید و برداشت معنایی خود را بفرمایید

پس از نظر خواهی همه ی آشنایان با زبان لکی نظرات نمایش داده می شود

وخته چوی قخنک دوران بیو پیم     

                                         تا گران بگرم ژه هناسه ویم

 

هانا ..شعر لکی...عبدالعلی میرزانیا

شعر و ادبیات لکی(عبدالعلی میرزانیا)

دس ار دَسِ وا مِه بچم

(دست در دستان باد خواهم رفت)

 

    چي اُورِ پِر  وارو  سَحر دَس اَر دَسِ  وا مِه بچم   

          دنگْ مَه مَهَن كوي وكَمر دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم
_{مثل ابری پربارانم که سحرگه دست در دستان باد خواهم رفت .صدایم می کنند کوه و کمر دست در دستان بادخواهم رفت}

 

    چي  وَلگِ شو پائيزمُ  واگيژَه هُم بازي  مِنَه

         چوپي گِرِ مرگِم سَحر دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم
_{برگی پائیزی را می مانم که تنها هم بازیم گرد باد است.من رقاص مرگم سپیده دمان دست در دستان باد خواهم رفت}

  اژ ملکِ بی باخِ وفا چی سی پریسکی^(۲) دلگرو

        شو بی نشون و بی اثر دس ار دس وا مِه بچم
 _{از این سرای بی باغ مهر وفا مانند پرستویی خسته و آزرده خاطر شبانگاهان بی نشانه و بی اثر دست در دستان باد خواهم رفت}

  تُو رٍِفْتُ و شو مِيمو سِرا توخال وصَدپل خاشَمَه(۱)

         هُم شونِ تُو شو بي خَوُر دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم
_{از باران تند تب پیداست که شب مهمان  تبخال و بختک است. شانه به شانه ی تب شبانه بی خبر دست در دستان باد خواهم رفت}

 چي كوگِ بِريا اَژ جَله گَل تاشِ خَم شو جا مِنه

        حوَُر  اَر گِري  بووَ خَوُر دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم
_{مانند کبکی که از جمع یاران بریده صخره های بی عبور غم شبخانه ام هستند.آه اگر خورشید دمی بیدار شود،دست در دستان باد خواهم رفت}

 

 هَرلِيلَه اَر دَنگ هورِه ئي ماواري ویروشَه سَفر

          إِ دِل بِژَن سازِ سَفر  دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم
_{هر غروب با صدای هوره ای  وجودم پراز خاطره ی سفر می شود.آه دلکم ساز سفر کوک کن که دست در دستان باد خواهم رفت}

 پا گيرِ دُنيا تا چَنی هَر حسرتِ هات و نِهات         
                                                                                                                           
         خاكِم وَشوقِ بال وپَر دَس اَر دَسِ وا مِه بِچِم

<sub>تا به کی پای بند دنیا و حسرت آمدن ها و نیامدن ها! خاکم به شوق با ل و پر دست در دستان باد خواهم رفت


۱-پل خاشه : بختک</sub>

 

۲-سی پریسک=پرستو